​បណ្ឌិត​ ញិល ​រដ្ឋា ​ដែល​បាន​សិក្សា​ដោយ​ផ្អែក​លើ​ទិន្នន័យ​សេដ្ឋកិច្ច​ ​និង​បរិបទ​ម៉ាក្រូ​សេដ្ឋកិច្ច​ពី​ឆ្នាំ​ ​២០២២​ ​ដល់​ ​២០២៥​ ​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ វិស័យ​សហគ្រាស​ធុន​តូច​ និង​មធ្យម​ ​(​SME​)  ​ពិតជា​ «​សរសរស្តម្ភ​» ​នៃ​ភាព​ធន់​សេដ្ឋកិច្ច​ជាតិ​កម្ពុជា​យ៉ាង​ពិតប្រាកដ​។

​បណ្ឌិត​ ញិល ​រដ្ឋា ​បាន​សរសេរ​លើ​បណ្តាញ​សង្គម​នៅ​ថ្ងៃទី​ ​២៦​ ​ខែកក្កដា ​ឆ្នាំ​ ​២០២៦​ ​នេះ​ ​ដោយ​លោក​បណ្ឌិត​ ​បាន​ទាញយក​ទិន្នន័យ​សេដ្ឋកិច្ច​ ​និង​បរិបទ​ម៉ាក្រូ​សេដ្ឋកិច្ច​ មកវិភាគ​។​ បណ្ឌិត​ ញិល ​រដ្ឋា ​បាន​សិក្សា​ប្រព័ន្ធ​សេដ្ឋកិច្ច​សកល​បាន​វាស់វែង​សុខភាព​ ​SME​ ​រួមទាំង​កម្ពុជា​ ​ដូចតទៅ​៖​ 

​តាម​ទស្សនទាន​សេដ្ឋកិច្ច​សកល​ ​SME​ ​ត្រូវបាន​គេ​ទទួលស្គាល់​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​ថា​ជា​ «​សរសរស្តម្ភ​» ​នៃ​ស្ថិរភាព​ ​និង​ភាព​ធន់​សេដ្ឋកិច្ច​ជាតិ​។ ​ផ្អែក​លើ​សូចនាករ​ម៉ាក្រូ​សេដ្ឋកិច្ច​សំខាន់​ៗ​ ​(​Macroeconomic​ ​SME​ ​Indicators​) ​ប្រព័ន្ធ​សេដ្ឋកិច្ច​សកល​បាន​វាស់វែង​សុខភាព​ ​SME​ ​តាមរយៈ​៖​ ​បំណែក​កម្លាំង​ពលកម្ម ​(​Employment​ ​Share​) ​ដែល​ ​SMEs​ ​ស្រូបទាញ​ពលករ​រហូតដល់​ ​៧២​% ​ជា​មធ្យម​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក​, ​ការ​ទទួលបាន​ប្រភព​ដើមទុន​ ​(​Access​ ​to​ ​Finance​) ​ដោយ​វាស់វែង​លើ​អត្រា​តម្រូវការ​ទ្រព្យ​បញ្ចាំ​ និង​អត្រា​បដិសេធ​ឥណទាន​ ​(​Credit​ ​Application​ ​Rejection​ ​Rate​)​, ​ព្រមទាំង​ ​ទិន្នន័យ​រស់រាន ​និង​កំណើន​អាជីវកម្ម​ ​(​Business​ ​Dynamics​)​។

​១.​ ​កំណើន​ និង​បញ្ហា​ប្រឈម​នៃ​ ​SME​ ​តាម​បណ្តា​ប្រទេស​

​ទោះបីជា​ ​SME​ ​ជួយ​ទប់ទល់​នឹង​វិបត្តិ​សេដ្ឋកិច្ច​ ​ប៉ុន្តែ​កម្រិត​អភិវឌ្ឍន៍​ និង​បញ្ហា​ប្រឈម​មាន​លក្ខណៈ​ខុស​ៗ​គ្នា​ទៅតាម​បរិបទ​ប្រទេស​៖​

​១​-​ក​. ​ប្រទេស​សិង្ហបុរី​៖​ ​SME​ ​មាន​ចំនួន​ ​លើស​ពី​ ​៩៩​% ​នៃ​អាជីវកម្ម​ក្នុង​ស្រុក​ ​ស្រូបទាញ​កម្លាំង​ពលកម្ម​ ​៧០​%​ ​និង​បង្កើត​ ​ពាក់កណ្តាល​ (​៥០​%​) ​នៃ​ ​GDP​ ​ជាតិ​។ ​លក្ខខណ្ឌ​ច្បាស់លាស់​នៃ​ ​SME​ ​ព្រមទាំង​យន្តការ​ ​Business​ ​Grants​ ​Portal​, ​IMDA​ ​SMEs​ ​Go​ ​Digital​ ​និង​ឥណទាន​ ​EFS​ ​បាន​ធ្វើឱ្យ​ការ​គ្រប់គ្រង​ និង​ផ្តល់​អាជ្ញាបណ្ណ​មាន​ភាព​រហ័ស​រហួន​។

​១​-​ខ.​ ប្រទេស​វៀតណាម​៖​ ​SME​ ​គ្របដណ្តប់​ ​លើស​ពី​ ​៩៧​% ​នៃ​អាជីវកម្ម​ ​ផ្តល់​ការងារ​ ​៤៧​% ​និង​បង្កើត​តម្លៃ​បន្ថែម​ ​៣៦​% ​នៃ​ ​GDP​។ ​ទោះជា​យ៉ាងណា​ ​SME​ ​វៀតណាម​រហូតដល់​ ​៦៥​% ​ជួប​ការ​លំបាក​ក្នុង​ការ​សុំ​កម្ចី​ផ្លូវការ​ដោយសារ​ខ្វះ​ទ្រព្យ​បញ្ចាំ​ ​ហើយ​ភាគ​ច្រើន​ប្រតិបត្តិការ​ជា​លក្ខណៈ​អាជីវកម្ម​គ្រួសារ​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​ ​ដែល​តម្រូវឱ្យ​រដ្ឋ​បង្កើត​ ​SME​ ​Support​ ​Law​ ​និង​មជ្ឈមណ្ឌល​ជំនួយ​ផ្នែក​ពន្ធ​ ​និង​បច្ចេកវិទ្យា​។​

​១​-​គ. ​ប្រទេស​រុស្ស៊ី ​(​ក្នុង​បរិបទ​ទណ្ឌកម្ម​សេដ្ឋកិច្ច​)​៖​ ​ទិន្នន័យ​ចន្លោះ​ឆ្នាំ​ ​២០១៦​-​២០២៥​ ​បង្ហាញ​ថា​ ​SME​ ​រុស្ស៊ី​ត្រូវបាន​ជំរុញ​ឱ្យ​ឆ្លើយតប​នឹង​សម្ពាធ​ទណ្ឌកម្ម ​និង​ការ​រំខាន​ខ្សែ​ច្រវាក់​ផ្គត់ផ្គង់​។ ​រដ្ឋាភិបាល​រុស្ស៊ី​បាន​រុញ​ច្រាន​ ​SME​ ​ឱ្យ​ផ្លាស់ប្តូរ​ពី​ ​«​កំណើន​បរិមាណ​» ​ទៅ​ «​អភិវឌ្ឍន៍​គុណភាព​» ​ដោយ​ផ្តោត​លើ​វិស័យ​ផលិតកម្ម​ ​IT​ ​និង​ទេសចរណ៍​ ​ដើម្បី​បំពេញ​ចន្លោះប្រហោង​ទីផ្សារ​ និង​បង្កើត​ «​អធិបតេយ្យភាព​បច្ចេកវិទ្យា​/​សេដ្ឋកិច្ច​» ​តាមរយៈ​យន្តការ​ ឆ័ត្រ ​ធានា ​(​Umbrella​ ​Guarantees​) ​និង​ឥណទាន​ការ​ប្រាក់​សម្បទាន​ពី​ ​SME​ ​Corporation​។ ​ទោះជា​យ៉ាងណា​ ​ការ​សិក្សា​ ​(​ដូចជា​ការ​សិក្សា​របស់​ ​UrFU​ ​ឆ្នាំ​ ​២០២២​) ​បាន​គូសបញ្ជាក់​ថា​ ​SME​ ​រុស្ស៊ី​នៅតែ​មាន​ការ​យឺតយ៉ាវ​ធៀប​នឹង​ប្រទេស​ជឿនលឿន ​ដោយសារ​បន្ទុក​ពន្ធ​ ​និង​រចនាសម្ព័ន្ធ​ដែល​ធ្ងន់​លើ​ផ្នែក​ពាណិជ្ជកម្ម​/​សេវាកម្ម ​ជាជាង​ផលិតកម្ម​បច្ចេកវិទ្យា​ខ្ពស់​។

​១​-​ឃ​. ​ប្រទេស​រវ៉ាន់ដា ​និង​បណ្តា​ប្រទេស​ក្នុង​ទ្វីប​អាហ្វ្រិក ​(​Rwanda​ &​ ​African​ ​Reform​ ​Models​)​៖​ រវ៉ាន់ដា​ត្រូវបាន​ទទួលស្គាល់​ថា​ជា​ប្រទេស​ជោគជ័យ​បំផុត​ក្នុង​ការ​កែទម្រង់​បរិយាកាស​ធុរកិច្ច​ ​និង​ ​SME​ ​តាមរយៈ​ការ​កាត់បន្ថយ​ការិយាល័យ​និយម ​(​Red​ ​tape​) ​ដោយ​៖​

▪​︎ ​ការ​ចុះបញ្ជី​អាជីវកម្ម​លឿន​រហ័ស​ (​Fast​ ​Registration​)​៖​ ​អាជីវកម្ម​អាច​ចុះបញ្ជី​តាម​អនឡាញ​បាន​ក្នុង​រយៈពេល​ត្រឹមតែ​ប៉ុន្មាន​ម៉ោង​តាម​ច្រក​ឌីជីថល​សម្រួល​។​

▪​︎ ​ការ​ទទួលបាន​ការ​ណែនាំ​ និង​ការ​បណ្តុះបណ្តាល ​(​Mentorship​ ​& ​Advisory​)​៖​ ​មាន​យន្តការ​រដ្ឋ​-​ឯកជន​រឹងមាំ ​(​ដូចជា​ ​Inkomoko​) ​ក្នុង​ការ​ផ្តល់​ជំនាញ​ ​និង​សេវា​ពិគ្រោះយោបល់​ជាប់​លាប់​។​

▪​︎ ​ការ​ភ្ជាប់​ឥណទាន​ ​(​Credit​ ​Integration​)​៖​ ​ផ្តោត​ខ្លាំង​លើ​ការ​ភ្ជាប់​សហគ្រិន​ជនបទ ​និង​ជនភៀសខ្លួន​ទៅកាន់​ប្រភព​ដើមទុន​ផ្លូវការ​។​

▪​︎ ​ទន្ទឹមនឹង​នេះ​ ​ប្រទេស​អាហ្វ្រិក​ខាងត្បូង​បាន​ផ្តោត​លើ​ការ​កាត់បន្ថយ​នីតិវិធី​ស្មុគស្មាញ​ថ្នាក់​រដ្ឋបាល​ក្រុង​ ​និង​ទម្លាក់​កញ្ចប់​ធានា​ឥណទាន​រាប់​ពាន់​លាន ​ខណៈ​ក្របខ័ណ្ឌ​តំបន់​ ​AfCFTA​ ​និង​ការ​រៀបចំ​ប្រព័ន្ធ​អនុលោម​ពន្ធ​ឌីជីថល ​(​Digital​ ​Onboarding​ &​ ​Electronic​ ​Invoicing​) ​កំពុង​ជួយ​រុញ​ច្រាន​អាជីវកម្ម​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​ឱ្យ​ចូលក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ផ្លូវការ​។

​១​-ង​. ​បណ្តា​ប្រទេស​នៅ​អាមេរិក​ឡាទីន ​(​OECD​ ​Latin​ ​America​ &​ ​Caribbean​ ​Framework​)​៖​ ​តាម​សូចនាករ​ ​OECD​ ​SME​ ​Policy​ ​Index​ ​ប្រទេស​ ម៉ិកស៊ិក ​(​Mexico​) ​ជា​ប្រទេស​ឈាន​មុខ​ ​និង​មាន​ទស្សនវិស័យ​ច្បាស់លាស់​បំផុត​ក្នុង​ការ​អនុវត្ត​គោលនយោបាយ​ ​SME​ ​និង​ការ​បន្ធូរបន្ថយ​បទប្បញ្ញត្តិ ​ខណៈ​ ស៊ីលី ​(​Chile​) ​និង​ ​កូឡុំប៊ី ​(​Colombia​) ​ក៏​ជា​អ្នកដឹកនាំ​ក្នុង​តំបន់​តាមរយៈ​៖​

▪​︎ ​ការ​សម្រួល​បទប្បញ្ញត្តិ​ ​(​Regulatory​ ​Simplification​)​៖​ ​កាត់បន្ថយ​បន្ទុក​រដ្ឋបាល​ ​និង​ចំណាយ​ស្មុគស្មាញ​លើ​ការ​សុំ​លិខិត​អនុញ្ញាត​ ​និង​អាជ្ញាបណ្ណ​អាជីវកម្ម​។​

▪​︎ ​បរិវត្តកម្ម​ឌីជីថល ​និង​អន្តរកាល​បៃតង​ (​Digitalization​ &​ ​Green​ ​Transition​)​៖​ ​ប្រើប្រាស់​ប្រព័ន្ធ​រដ្ឋបាល​ឌីជីថល ​(​E​-​government​) ​និង​ការ​លើកទឹកចិត្ត​អាជីវកម្ម​បៃតង​ ​ដើម្បី​ទាញ​សហគ្រាស​ខ្នាត​តូច​បំផុត​ ​(​Micro​-​enterprises​) ​ឱ្យ​ចេញ​ពី​សេដ្ឋកិច្ច​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​។​

▪​︎ ​ការ​ទម្លាយ​របាំង​ហិរញ្ញវត្ថុ​ ​(​Access​ ​to​ ​Finance​)​៖​ ​ពង្រីក​បណ្តាញ​ឥណទាន​ជម្រើស​ថ្មី​ ​(​Alternative​ ​Credit​ ​Channels​) ​និង​ការ​ចូលរួម​ក្នុង​ទីផ្សារ​ដើមទុន​ ​ឱ្យ​ហួស​ពី​ប្រព័ន្ធ​ធនាគារ​ប្រពៃណី​ដែល​រៀបចំឡើង​ដោយ​ប្រុងប្រយ័ត្ន​លើ​ហានិភ័យ​។

​២. ​ស្ថានភាព​ជាក់ស្តែង​នៃ​ ​SME​ ​កម្ពុជា​

​នៅ​កម្ពុជា​ ​SME​ ​គឺជា​ឆ្អឹង​ខ្នង​សេដ្ឋកិច្ច​ដ៏​ពិតប្រាកដ ​ដោយ​វិភាគ​តាម​សូចនាករ​ទិន្នន័យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ ​និង​បរិបទ​ម៉ាក្រូ​សេដ្ឋកិច្ច​ផ្លូវការ​៖​

ក​. ​បរិបទ​ម៉ាក្រូ​សេដ្ឋកិច្ច​ ​និង​សន្ទស្សន៍​អភិវឌ្ឍន៍​មនុស្ស​ ​(​Macro​ ​Balance​ &​ ​HDI​)​៖​

▪​︎ ​ទំហំ​សេដ្ឋកិច្ច​ ​(​PPP​ ​GDP​) ​ឆ្នាំ​ ​២០២៥​ ​សម្រេចបាន​ប្រមាណ​ ​៥១.២៧​ ប៊ីលាន​ដុល្លារ ​ដោយ​ ​GDP​ ​សម្រាប់​មនុស្ស​ម្នាក់​ ​(​GDP​ ​per​ ​capita​) ​មាន​ចន្លោះ​ ​២,៧៦២​ ​ទៅ​ ​២,៨៧០​ ​ដុល្លារ​។ ​កំណើន​ ​GDP​ ​ពិត ​(​Real​ ​GDP​ ​Growth​) ​ស្ថិត​ក្នុង​រង្វង់​ ​៣.៨​% ​ទៅ​ ​៤.៦​% ​ខណៈ​អតិផរណា ​(​Inflation​) ​ត្រូវបាន​រក្សា​ក្នុង​កម្រិត​មធ្យម​ ​២.៥​%​។​

▪​︎ ​សន្ទស្សន៍​អភិវឌ្ឍន៍​មនុស្ស​ ​(​HDI​) ​កម្ពុជា​ឡើង​ដល់​ ​០.៦០៦​ ​(​ចំណាត់ថ្នាក់​ ​១៥១​ ​ក្នុង​ចំណោម​ ​១៩៣​ ​ប្រទេស​) ​ស្ថិត​ក្នុង​ក្រុម​អភិវឌ្ឍន៍​កម្រិត​មធ្យម ​ដោយ​អាយុកាល​សង្ឃឹម​រស់ ​(​Life​ ​Expectancy​ ​at​ ​Birth​) ​កើនឡើង​ ​១៥.៥​ ​ឆ្នាំ​ ​ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ​ ​១៩៩០, ​រយៈពេល​រំពឹងទុក​នៃ​ការ​សិក្សា​ ​កើន​ ​៤.៣​ ​ឆ្នាំ​, ​និង​ចំណូល​ជាតិ​សរុប​សម្រាប់​មនុស្ស​ម្នាក់​ ​(​GNI​ ​Per​ ​Capita​) ​សន្ទុះ​ឡើង​ ​លើស​ពី​ ​៣០០​%​។​

▪​︎ ​និន្នាការ​ ​AI​ ​និង​បច្ចេកវិទ្យា​៖​ តាម​របាយការណ៍​ ​UNDP​ ​ឆ្នាំ​ ​២០២៥​ ​(​ក្រោម​ប្រធានបទ ​”​A​ ​matter​ ​of​ ​choice​:​ ​people​ ​and​ ​possibilities​ ​in​ ​the​ ​age​ ​of​ ​AI​”​) ​ប្រជាជន​ ​៧០​%​ ​ក្នុង​ប្រទេស​ ​HDI​ ​មធ្យម​ដូច​កម្ពុជា​ ​រំពឹង​ថា​ ​AI​ ​នឹង​បង្កើន​ផលិតភាព​ការងារ​ ​ខណៈ​រដ្ឋាភិបាល​កំពុង​រៀបចំ​ «​យុទ្ធសាស្ត្រ​ជាតិ​ស្តីពី​ ​AI​»​។​

ខ​-​ ​បំណែក​ក្នុង​សេដ្ឋកិច្ច​ ​និង​ ​GDP​៖​ ​SME​ ​គ្របដណ្តប់​ ​៩៨​% ​នៃ​អាជីវកម្ម​សរុប​, ​ស្រូបទាញ​កម្លាំង​ពលកម្ម​ ​៧០​%​, ​និង​រួមចំណែក​ ​លើស​ពី​ ​៥០​% ​ទៅ​ ​៥៨​% ​នៃ​ ​GDP​ ​ជាតិ​។ ​តាម​ជំរឿន​សេដ្ឋកិច្ច​ ​មាន​គ្រឹះស្ថាន​សេដ្ឋកិច្ច​រហូតដល់​ ​៧៥៣,៦៧០​ ​(​ភាគ​ច្រើន​ជា​ ​MSME​ ​ដែល​គាំទ្រ​ពលករ​ជាង​ ​១.៨​ ​លាន​នាក់​)​។​

គ​-​ ​ទិន្នន័យ​សមាសភាព​ និង​និន្នាការ​កំណើន​៖​

▪​︎ ​ឆ្នាំ​ ​២០២២​៖​ ​MISTI​ ​ចុះបញ្ជី​ ​SME​ ​ផ្លូវការ​បាន​ ​៤៣,៩៧៤​ ​(​កើន​ ​១.៦​%)​។​

▪​︎ ​ឆ្នាំ​ ​២០២៣​៖​ ​ចុះបញ្ជី​ថ្មី​បាន​ ​១,៤០៦​ ​នាំឱ្យ​សរុប​កើន​ដល់​ ​៤៤,៦២៨​ ​(​បង្កើត​ការងារ​ថ្មី​ ​២០,៦០០​)​។​ វិស័យ​កែច្នៃ​ចំណីអាហារ​ និង​ភេសជ្ជៈ​ក្តោបក្តាប់​ ​៦៤.៩​%​, ​កែច្នៃ​ដែក ​១២​%​, ​និង​តម្បាញ​/​កាត់ដេរ​ ​៧.៩​%​។​

▪​︎ ​ឆ្នាំ​ ​២០២៤​៖​ ​ចុះបញ្ជី​ថ្មី ​១,២៩២​ ​(​បង្កើត​ការងារ​ ​២៥,៨០០​) ​នាំឱ្យ​ ​MSME​ ​ចុះបញ្ជី​សរុប​មាន​ជិត​ ​៤៤,០០០​ ​(​កម្លាំង​ពលកម្ម​ ​៤៧៦,២០០​ ​នាក់​)​។ ​សហគ្រិន​ស្ត្រី​ដឹកនាំ​មាន​លើស​ពី​ ​៨,៣០០​ ​សហគ្រាស​។

▪​︎ ​ឆ្នាំ​ ​២០២៥​ ​(​ទិន្នន័យ​វិស័យ​ ​SME​ ​និង​សិប្បកម្ម​)​៖​ វិស័យ​ ​SME​ ​និង​សិប្បកម្ម​បាន​ពង្រីក​ខ្លួន​រហូតដល់​ ​៤៤,៧៩៥​ ​គ្រឹះស្ថាន​ផ្លូវការ​សកម្ម ​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​។ ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ​២០២៥​ ​មាន​ការ​ចុះបញ្ជី​អាជីវកម្ម​ថ្មី​ចំនួន​ ​១,២៦២​ ​គ្រឹះស្ថាន ​ដែល​បង្កើត​ការងារ​ថ្មី​បាន​ចំនួន​ ​២៣,៥៩៧​ ​កន្លែង​។ ​ក្នុង​នោះ​ សហគ្រាស​ចំនួន​ ​៨,៦៧០​ ​ត្រូវបាន​គ្រប់គ្រង​ ​ឬ​ដឹកនាំ​ដោយ​ស្ត្រី​ ​ខណៈ​កម្លាំង​ពលកម្ម​សរុប​ដែល​ទ្រទ្រង់​ដោយ​វិស័យ​ ​SME​ ​និង​សិប្បកម្ម​ផ្លូវការ​មាន​រហូតដល់​ ​៤៩២,១៣១​ ​នាក់​។

ឃ​- ​សូចនាករ​រស់រាន ​និង​សម្ពាធ​ខាងក្រៅ​៖​

▪​︎ ​ទោះជា​មាន​កំណើន​ ​ប៉ុន្តែ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ​២០២៤​ ​មាន​សហគ្រាស​រហូតដល់​ ​១,៩៥០​ ​បាន​បិទ​ទ្វារ ​(​បាត់បង់​ការងារ​ជាង​ ​១៣,០០០​) ​ដោយសារ​ ​ថ្លៃ​ដើម​ផលិតកម្ម​ ​និង​ឡូជី​ស្ទិក​ខ្ពស់​, ​ខ្សែ​ច្រវាក់​ផ្គត់ផ្គង់​នៅ​រាយប៉ាយ​, ​ការ​លំបាក​ទទួលបាន​ឥណទាន​, ​និង​ «​ការ​ភ័យខ្លាច​ពន្ធ​»​។​

▪​︎ ​បន្ថែម​លើ​នេះ​ ​SME​ ​កម្ពុជា​រង​សម្ពាធ​កាន់តែ​ខ្លាំង​ពី​ បរិបទ​ការ​ឈ្លានពាន​/​ការ​ប្រកួតប្រជែង​ពាណិជ្ជកម្ម​ពី​ប្រទេស​ជិតខាង​ (​ដូចជា​ ​ថៃ​) ​ព្រមទាំង​ ​ការ​ប្រជែង​ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ​រវាង​មហា​អំណាច​ (​អាមេរិក ​ចិន​ រុស្ស៊ី​) ​ដែល​បង្កឱ្យ​មាន​ការ​រំខាន​ដល់​ខ្សែ​ច្រវាក់​តម្លៃ​ ​និង​ការ​ឡើង​ថ្លៃ​ថាមពល​/​ទំនិញ​នាំចូល​។

​៣.​ ​កំណែទម្រង់​ ​និង​ឥទ្ធិពល​របស់​រដ្ឋ

​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ប្រឈម ​និង​ឆ្លើយតប​នឹង​បរិបទ​ប្រកួតប្រជែង​សកល ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​ដាក់ចេញ​នូវ​យន្តការ​ និង​របត់​កែទម្រង់​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​៖​

ក​-​ របត់​កែទម្រង់​សុំ​អាជ្ញាបណ្ណ ​និង​ការ​ចុះបញ្ជី​ ​(​កក្កដា ​២០២៦​)​៖​

▪​︎ ​រដ្ឋាភិបាល​បាន​ប្រកាស​កែទម្រង់​ស៊ីជម្រៅ​លើ​ការ​សុំ​អាជ្ញាបណ្ណ ​និង​ចុះបញ្ជី​អាជីវកម្ម​ ​ដោយ​ ​លុបចោល​តម្រូវការ​សុំ​ការ​អនុញ្ញាត​ពី​ក្រសួង​-​ស្ថាប័ន​ញែក​ដាច់​ពី​គ្នា​ច្រើន​ ​(​Eliminates​ ​multi​-​ministry​ ​sign​-​offs​) ​និង​ផ្លាស់ប្តូរ​ទៅជា​ ​ប្រព័ន្ធ​ចុះបញ្ជី​ច្រក​ចេញ​-​ចូល​ឌីជីថល​តែ​មួយ​ ​(​Single​-​Window​ ​Online​ ​Registration​) ​ដែល​គ្រប់គ្រង​ដោយ​អង្គភាព​តែ​មួយ​ ​ដើម្បី​កាត់បន្ថយ​ការ​ពន្យារ​ពេល​ ​និង​ការិយាល័យ​និយម​។ ​ប្រមុខ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ ​សម្តេច​ធិបតី​ ហ៊ុន​ ​ម៉ាណែត ​ក៏​បាន​ផ្តួចផ្តើម​ការ​ពិគ្រោះយោបល់​ផ្ទាល់​ជាមួយ​ផ្នែក​សាធារណៈ​ ​និង​ឯកជន ​ដើម្បី​ប្រមូល​មតិ​ត្រឡប់​ចំ​គោលដៅ​ពី​ម្ចាស់​ ​SME​ ​លើ​ការ​កាត់បន្ថយ​ឧបសគ្គ​ប្រតិបត្តិការ​ និង​ថ្លៃ​ដើម​ផលិតកម្ម​ក្នុង​ស្រុក​។​

▪​︎ ​កម្មវិធី​សាកល្បង​ ​៦​ ​ថ្ងៃ​ ​(​August​ ​2026​ ​Pilot​ ​Launch​)​៖​ ត្រៀម​ដាក់​ឱ្យ​អនុវត្ត​កម្មវិធី​សាកល្បង​ចុះបញ្ជី​លឿន​រហ័ស​រយៈពេល​ ​៦​ ​ថ្ងៃ​ ​នៅក្នុង​ខែសីហា ​ឆ្នាំ​ ​២០២៦​។​

▪​︎ ​ការ​ការពារ​ទីផ្សារ​ស្មើភាព​ ​និង​បរិយា​បន្ន​៖​ ​ផ្សារភ្ជាប់​ការ​ចុះបញ្ជី​សម្រួល​ថ្មី ​ជាមួយនឹង​ការ​រឹតបន្តឹង​ច្បាប់​ប្រឆាំង​ទំនិញ​ក្លែងក្លាយ ​និង​ទំនិញ​គេច​ពន្ធ ​ដើម្បី​បង្កើត​ការ​ប្រកួតប្រជែង​ស្មើភាព​ ​(​Level​ ​playing​ ​field​) ​សម្រាប់​ ​SME​ ​ក្នុង​ស្រុក​។

ខ​-​ យន្តការ​ហិរញ្ញវត្ថុ​ ​និង​បរិវត្តកម្ម​ឌីជីថល ​(​ឆ្នាំ​ ​២០២៥​)​៖​

▪​︎ ​ការ​ធ្វើ​បរិយា​បន្ន​ផ្លូវការ​ និង​ប្រព័ន្ធ​ឌីជីថល​៖ ​គិត​ត្រឹម​ចុង​ឆ្នាំ​ ​២០២៥​ ​សកម្មជន​សេដ្ឋកិច្ច​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​ប្រមាណ​ ​២៧០,០០០​ ​នាក់​/​សហគ្រាស​ ត្រូវបាន​ចុះបញ្ជី​ចូល​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ឌីជីថល​របស់​រដ្ឋ ​ដើម្បី​ទទួលបាន​អត្ថប្រយោជន៍​ និង​ការ​គាំទ្រ​ផ្លូវការ​។​

▪​︎ ​គាំទ្រ​ឥណទាន​ ​និង​កិច្ច​សម្រួល​ហិរញ្ញវត្ថុ​៖​ ​រដ្ឋាភិបាល​បាន​បន្ត​ការ​ទម្លាក់​កម្ចី​ការ​ប្រាក់​ទាប​តាមរយៈ​ធនាគារ​ ​SME​ ​Bank​ ​នៃ​កម្ពុជា​ ​និង​ ​ARDB​ ​ដោយ​យុទ្ធសាស្ត្រ​បរិយា​បន្ន​ហិរញ្ញវត្ថុ​ដែល​សម្របសម្រួល​ជាមួយ​ ​Platform​ ​KHMERSME​ ​បាន​ផ្តល់​អាទិភាព​ខ្ពស់​លើ​វិស័យ​កែច្នៃ​ចំណីអាហារ ​ផលិតកម្ម​ក្នុង​ស្រុក​ ​និង​សេវាកម្ម​ ​IT​។​

▪​︎ ​ការ​អភិវឌ្ឍ​សមត្ថភាព​ ​និង​បច្ចេកវិទ្យា​៖​ ​កម្ពុជា​បាន​បញ្ចប់​ដោយ​ជោគជ័យ​នូវ​គម្រោង​ពង្រឹង​សមត្ថភាព​ឧស្សាហកម្ម​ ​៤.០​ ​ឡាន​ឆាង​-​មេគង្គ ​រយៈពេល​ ​១៨​ ​ខែ ​ព្រមទាំង​មាន​ការ​សហការ​ជាមួយ​ធនាគារ​ពិភពលោក​ ​និង​ ​YEAC​ ​ក្នុង​ការ​រញុច្រាន​ការ​បំប្លែង​ជា​ឌីជីថល ​(​Digitalization​) ​និង​ពង្រីក​បណ្តាញ​គាំទ្រ​ ​SME​ ​ទៅ​តាម​ខេត្ត​។​

​៤​-​ ​ជម្រើស​យុទ្ធសាស្ត្រ​ល្អ​បំផុត​ ​និង​សមស្រប​បំផុត​សម្រាប់​កម្ពុជា​

​ផ្អែក​លើ​ការ​បូក​បញ្ជូល​គំរូ​ជោគជ័យ​អន្តរជាតិ​ ​(​សិង្ហបុរី​ វៀតណាម​ រុស្ស៊ី​ រវ៉ាន់ដា ​និង​អាមេរិក​ឡាទីន​) ​ធៀប​នឹង​បរិបទ​ ​HDI​ កម្រិត​មធ្យម​, ​ការ​ប្រកួតប្រជែង​ ​AI​, ​និង​សម្ពាធ​ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ​ ​កម្ពុជា​គួរ​ជ្រើសរើស​ ជម្រើស​យុទ្ធសាស្ត្រ​ស្នូល​ចំនួន​ ​៤​៖​

ក​-​ ​ពង្រឹង​យន្តការ​ «​ច្រក​ចេញ​-​ចូល​ឌីជីថល​តែ​មួយ​» ​ឱ្យ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ពេញលេញ​ ​(​Single​-​Window​ ​& ​Fast​ ​Registration​)​៖​

▪​︎ ​យក​តាម​គំរូ​៖​ ​សិង្ហបុរី​ ​(​Business​ ​Grants​ ​Portal​) ​និង​រវ៉ាន់ដា ​(​Fast​ ​Registration​ ​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ម៉ោង​)​។​

▪​︎ ​ការ​អនុវត្ត​សម្រាប់​កម្ពុជា​៖​ ​ជំរុញ​ «​កម្មវិធី​សាកល្បង​ ​៦​ ​ថ្ងៃ​» ​(​ខែសីហា ​២០២៦​) ​ឱ្យ​ក្លាយជា​ស្តង់ដារ​អចិន្ត្រៃយ៍​ ​ដោយ​តភ្ជាប់គ្រប់​ក្រសួង​តាម​ប្រព័ន្ធ​ ​AI​ ​Automatic​ ​Approval​ ​ដើម្បី​លុបបំបាត់​ «​ការ​ភ័យខ្លាច​ពន្ធ​» ​និង​កាត់បន្ថយ​ថ្លៃ​ដើម​ប្រតិបត្តិការ​។

ខ​-​ ​បង្កើត​ ​«​មជ្ឈមណ្ឌល​គាំទ្រ​ ​SME​ ​ផ្នែក​ពន្ធ​ ​និង​បច្ចេកវិទ្យា​ ​AI​» ​(​Direct​ ​SME​ ​Support​ &​ ​Mentorship​ ​Centers​)​៖​

▪​︎ ​យក​តាម​គំរូ​៖​ ​វៀតណាម​ ​(​SME​ ​Support​ ​Law​ ​Centers​) ​និង​រវ៉ាន់ដា ​(​Inkomoko​ ​Mentorship​)​។​

▪​︎ ​ការ​អនុវត្ត​សម្រាប់​កម្ពុជា​៖​ ​រៀបចំ​មជ្ឈមណ្ឌល​ពិគ្រោះយោបល់​នៅ​តាម​ខេត្ត​ ​(​ដូចជា​ ​សៀមរាប​ ​បាត់ដំបង​) ​ដើម្បី​បណ្តុះបណ្តាល​ជំនាញ​ ​AI​ ​និង​បច្ចេកវិទ្យា ​(​ឆ្លើយតប​នឹង​ ​”​2025​ ​UNDP​ ​AI​ ​Outlook​” ​ដែល​ប្រជាជន​ ​៧០​%​ ​រំពឹង​លើ ​AI​) ​និង​ជួយ​រៀបចំ​បញ្ជី​ការ​ពន្ធដារ​ដល់​សហគ្រាស​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​។​

គ​- ​អភិវឌ្ឍ​ប្រភព​ដើមទុន​ជម្រើស​ និង​ការ​ធានា​ឥណទាន​ ​(​Alternative​ ​Credit​ ​& ​Guarantee​ ​Instruments​)​៖​

▪​︎ ​យក​តាម​គំរូ​៖​ ​ម៉ិកស៊ិក​/​អាមេរិក​ឡាទីន ​(​Alternative​ ​Credit​ ​Channels​) ​និង​រុស្ស៊ី ​(​Umbrella​ ​Guarantees​)​។​

▪​︎ ​ការ​អនុវត្ត​សម្រាប់​កម្ពុជា​៖​ ​បញ្ឈប់​ការ​ផ្អែក​ទាំងស្រុង​លើ​ទ្រព្យ​បញ្ចាំ ​(​ដែល​ជា​របាំង​នាំឱ្យ​មាន​ ​អត្រា​បដិសេធ​ឥណទាន​ ​ខ្ពស់​រហូតដល់​ ​៦៥​% ​ដូច​នៅ​វៀតណាម​) ​ដោយ​បង្កើត​ប្រព័ន្ធ​ ​Credit​ ​Scoring​ ​ឌីជីថល​ និង​កញ្ចប់​ធានា​ឥណទាន​សម្បទាន​ពិសេស​តាម​ ​KHMERSME​/​SME​ ​Bank​ ​សម្រាប់​ ​SME​ ​ផ្នែក​កែច្នៃ​ ​និង​បច្ចេកវិទ្យា​។​

ឃ​-​ ​ពង្រឹង​អធិបតេយ្យភាព​សេដ្ឋកិច្ច​ និង​របាំង​ការពារ​ទីផ្សារ​ក្នុង​ស្រុក​ ​(​Local​ ​Market​ ​Protection​ &​ ​Green​ ​Transition​)​៖​

▪​︎ ​យក​តាម​គំរូ​៖​ ​រុស្ស៊ី​ (​អធិបតេយ្យភាព​ផលិតកម្ម​) ​និង​អាមេរិក​ឡាទីន ​(​Green​ ​Transition​ ​& ​Protection​)​។​

▪​︎ ​ការ​អនុវត្ត​សម្រាប់​កម្ពុជា​៖​ ​ប្រើប្រាស់​វិធានការ​ ​Anti​-​Counterfeit​ ​Protection​ ​ឱ្យ​បាន​ម៉ឺងម៉ាត់ ​ដើម្បី​ការពារ​ ​SME​ ​ក្នុង​ស្រុក​ពី​ការ​វាយលុក​នៃ​ទំនិញ​គេច​ពន្ធ​/​ទំនិញ​ថោក​ពី​ប្រទេស​ជិតខាង​ (​ដូចជា​ថៃ​) ​និង​ទប់ទល់​នឹង​ការ​ប្រែប្រួល​ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ​ តាមរយៈ​ការ​លើកទឹកចិត្ត​ផលិតផល​កែច្នៃ​ក្នុង​ស្រុក​ ​(​ ​F​&​B​ ​processing​ ​ដែល​មាន​ ​៦៤.៩​%​)​។​

សន្និដ្ឋាន​

​ផ្អែក​លើ​ទិន្នន័យ​សេដ្ឋកិច្ច​ ​និង​បរិបទ​ម៉ាក្រូ​សេដ្ឋកិច្ច​ពី​ឆ្នាំ​ ​២០២២​ ​ដល់​ ​២០២៥​ ​(​រួមទាំង​ផល​ទុន​ ​GDP​ ​Nominal​ ​៥១.២៧​ ប៊ីលាន​ដុល្លារ​ និង​កំណើន​ ​HDI​ ​ដល់​ ​០.៦០៦​) ​SME​ ​ពិតជា​ «​សរសរស្តម្ភ​» ​នៃ​ភាព​ធន់​សេដ្ឋកិច្ច​ជាតិ​កម្ពុជា​យ៉ាង​ពិតប្រាកដ​។

​ថ្វីបើ​វិស័យ​នេះ​បាន​ជួបប្រទះ​នូវ​បញ្ហា​ប្រឈម​ជាច្រើន​ ​ដូចជា​ ​ការ​បិទ​ទ្វារ​សហគ្រាស​មួយចំនួន​ដោយសារ​ថ្លៃ​ដើម​ផលិតកម្ម​ខ្ពស់​ ​អត្រា​បដិសេធ​ឥណទាន​ ពី​ធនាគារ​ ការ​ប្រកួតប្រជែង​ទំនិញ​នាំចូល​ពី​ប្រទេស​ជិតខាង​ (​ដូចជា​ថៃ​) ​និង​សម្ពាធ​ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ​សកល ​ក៏​វិស័យ​ ​SME​ ​ជួយ​ទ្រទ្រង់​កម្លាំង​ពលកម្ម​ផ្លូវការ​ជិត​ ​៥០​ ម៉ឺន​នាក់​ និង​រុញ​ច្រាន​អាជីវកម្ម​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​រាប់​សែន​ឱ្យ​ចូលក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ផ្លូវការ​។

​ការ​ប្រកាស​កែទម្រង់​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​របស់​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ក្នុង​ខែកក្កដា ​ឆ្នាំ​ ​២០២៦​ ​លើ​ការ​លុបបំបាត់​រនាំង​រដ្ឋបាល​ស្មុគស្មាញ​ ​និង​ការ​ដាក់​ឱ្យ​ប្រើប្រាស់​ «​ប្រព័ន្ធ​ចុះបញ្ជី​តាម​ច្រក​ឌីជីថល​តែ​មួយ​ ​(​Single​-​Window​ ​Online​ ​Registration​)​» ​ព្រមទាំង​ការ​ទម្លាក់​កញ្ចប់​ហិរញ្ញវត្ថុ​ ​ការ​ការពារ​ទីផ្សារ​ពី​ទំនិញ​គេច​ពន្ធ​ ​និង​ការ​រៀបចំ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ ​AI​ ​ជាតិ​ ​គឺជា​កាតាលីករ​ដ៏​សំខាន់​។ ​ប្រសិនបើ​កម្ពុជា​បន្ត​អនុវត្ត​ ​ជម្រើស​យុទ្ធសាស្ត្រ​ទាំង​ ​៤​ ​(​ការ​ចុះបញ្ជី​លឿន​ +​ ​មជ្ឈមណ្ឌល​គាំទ្រ​ ​AI​/​ពន្ធ​ ​+ ​ឥណទាន​គ្មាន​ទ្រព្យ​បញ្ចាំ​ +​ ​ការពារ​ទីផ្សារ​ក្នុង​ស្រុក​) ​នោះ​ ​SME​ ​កម្ពុជា​នឹង​មិន​ត្រឹមតែ​មាន​ភាព​ធន់​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ​ ​ប៉ុន្តែ​នឹង​ក្លាយជា​ម៉ាស៊ីន​បូម​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​ប្រកបដោយ​ចីរភាព​ និង​បរិយា​បន្ន​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​។

​ការ​កែទម្រង់​នីតិវិធី​រដ្ឋបាល​ជា​ជំហាន​ដំបូង​ដ៏​ល្អ​ ប៉ុន្តែ​ការ​ផ្គូរ​ផ្គង​រវាង​ «​បច្ចេកវិទ្យា​ ​+ ​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​ឥរិយាបថ​មន្ត្រី​ +​ ​កញ្ចប់​ហិរញ្ញវត្ថុ​» ​ទើប​ជា​សោរ​គ្រឹះ​រញុច្រាន​ ​SME​ ​កម្ពុជា​ឱ្យ​រីកចម្រើន​មាំមួន​៕

​អត្ថបទ​៖​ ​ប៊ី, (ប្រភព និងអត្ថបទដើម៖ បណ្ឌិត​ ញិល ​រដ្ឋា)